Artqy qatardağy mat

Matt qorğaušynyñ artqy qatarynda žetkiziledi, sebebi köbinese patša öz peškalarynyñ artynda qalady.

Episkop jūby

Eki episkoptyñ boluy, al qarsylasta žoq. Episkop žūby ašyq poziciyalarda küšti bola alady, öitkeni episkoptar eki tüsti kešenderdi de qamtidy.

Kasting

Ädette koroldiñ qauipsizdigin žaqsartatyn žäne arqandy ortalyqqa aparuğa kömektesetin arnaiy koroldik qozğalys.

Ortalyq basqaru

Ortalyq alañdarğa äser etu, äsirese e4, d4, e5 žäne d5. Ortalyqty basqaru ädette bölšekterge köbirek qozğalğyštyq beredi žäne šabuyldardy üilestirudi žeñildetedi.

Biriktirilgen tirekter

Artqy razryadta olardyñ arasynda ešbir bölik tūrmağanda, rooktar qosylady. Būl ädette sizdiñ kišigirim bölšekteriñizdiñ damyğanyn žäne patšañyz žoldan šyğyp ketkenin bildiredi.

Damu

Bölšekterdi bastapqy kvadrattarynan belsendi poziciyalarğa keltiru. Ašyluda būl ädette bir tuyndyny qaita-qaita žylžytpas būryn rycarlar men episkoptardy oinatudy bildiredi.

Tabylğan šabuyl

Šabuyl bir bölik ekinši böliktiñ artyndağy žolynan šyğyp ketkende anyqtalady. Tabylğan šabuyldar qarqynmen qauip tudyrğan kezde äsirese qauipti boluy mümkin.

Ekı eselengen peşkalar

Bir faildağy birdei tüsti eki peška. Eki eselengen peškalar älsiz boluy mümkin, biraq olar keide ašyq faildar nemese qosymša ortalyq basqaru siyaqty ötemaqymen birge keledi.

Erte hanšaiym qozğalady

Patšaiymdy ašudyñ basynda žylžytu. Būl qauip tudyruy mümkin, biraq ol qarsylastyñ patšaiymğa šabuyl žasau kezinde figuralardy damytuğa mümkindik beredi.

Ötıp bara jatqan

Qarsy tūrğan peška eki šaršyny žylžytyp, sizdiñ peškañyzdyñ qasyna qonğannan keiin birden qol žetimdi arnaiy peške ūstau.

Fiančetto

Žaqyn mañdağy peškany žylžytqannan keiin episkopty g2, b2, g7 nemese b7 deñgeiine deiin damytu. Sodan keiin episkop ūzyn diagonaldy basqarady.

Fail

Šahmat taqtasyndağy a žäne h aralyğynda belgilengen tik bağan. Mysaly, a-faily a1-den a8-ge deiin žūmys isteidi.

Şanyşqy

Bir bölik bir uaqytta eki nemese odan da köp žau bölikterine nemese nysanalaryna šabuyl žasaityn taktika.

Žartylai ašyq fail

Sizde peške žoq, biraq qarsylasta äli bar fail. Rooks žii žartylai ašyq faildarda belsendi bolady, öitkeni olar qarsy peškege nemese poziciyağa qysym žasai alady.

Aspaly bölik

Paidaly türde tüsiruge bolatyn bölik. Aspaly bölšekter köbinese qorğalmağan nemese žetkiliksiz qorğalğan.

Oqşaulanğan peşka

Körši faildarda dostyq peškalary žoq peška. Oqšaulanğan peškalar nysanağa ainaluy mümkin, biraq olar bos oryndar men ašyq syzyqtardy bere alady.

Koroldik kasting

Taqtanyñ h-fail žağyna bağyttau. Būl qysqa žäne keñ taralğan qūima nūsqasy.

Bos bölik

Basqa taspen nemese peškamen qorğalmağan kesek. Bos figuralar köbinese qarsylastyñ taktikasyn žeñildetedi.

Material

Är žağynda kesekter men peškalar bar. Žeñis materialy teñ qūndy qaitarmai, figuralar nemese peškalar aludy bildiredi.

Faildy ašu

Eki žağynda da peškalar žoq fail. Ašyq faildarda rooktar men hanšaiymdar žii belsendirek bolady.

Peşkadan öttı

Öziniñ failynda nemese irgeles faildarynda onyñ aldynda qarsy pešteri žoq peška. Ötkizilgen peškalar qauipti, öitkeni olar köterilu üšin alğa žylžuy mümkin.

Lombard tizbegi

Bir-birin diagonal boiynša qorğaityn peškalar toby. Lombard tizbegi keñistikti qoldap, žau bölikterin šektei alady.

Lombard araly

Peškalardyñ bölingen toby. Köbirek lombard araldary, ädette, qorğanys üšin lombardtyñ älsiz žaqtaryn bildiredi.

Bailau

Kesektiñ erkin qozğala almaityn taktikasy, sebebi ony žylžytu qūndyraq bölikti nemese onyñ artynda tūrğan patšany körsetedi.

Nauqan

Peška eñ alys därežege žetip, patšaiym, qariya, episkop nemese rycar bolğan kezde.

Kvinsaidtyq kasting

Taqtanyñ a-fail žağyna bağyttau. Būl ūzağyraq qūima opciyasy žäne žii ötkir poziciyalardy žasaidy, öitkeni patšalar qarama-qarsy žağynda boluy mümkin.

Däreže

Šahmat taqtasyndağy köldeneñ qatar, 1-den 8-ge deiin nömirlengen. Mysaly, Uaittyñ artqy qatary birinši däreže bolyp tabylady.

Qaitalanatyn bölik qozğalysy

Bir bölikti sañylauda birneše ret žylžytu. Keide būl qažet, biraq ony tym žii žasau sizdiñ qalğan bölikteriñizdi damymai qaldyruy mümkin.

Žetinši däreže

Qarsylastyñ bastapqy poziciyasyna žaqyn mañdağy peškelerge šabuyl žasaityn däreže. Žetinši razryadtağy dūšpan peškalarğa qysym žasap, žau patšasyn šektei alady.

Şaşlyk

Bağaly bölikke šabuyl žasalatyn taktika žäne ol qozğalğannan keiin onyñ artyndağy qūndylyğy tömen bölikti basyp aluğa bolady.

Temp

Qozğalys uaqytyna tūrarlyq. Qarqyndy alu köbinese qarsylasty žauap beruge mäžbürlei otyryp, paidaly qozğalys žasaudy bildiredi.